Nhật Trường!
Anh không chết đâu anh!
Nguyên Trần
(Ghi lại cảm xúc khi xem DVD Asia 50 Nhật Trường Trần Thiện Thanh)
Đă từ lâu, rất nhiều người ái mộ Nhật Trường Trần Thiện Thanh trong đó có tôi thường nêu thắc mắc là tại sao các trung tâm băng nhạc tổ chức những chương tŕnh vinh danh những nhạc sĩ nổi tiếng như Lam Phương, Văn Phụng, Hoàng Thi Thơ , Ngô Thụy Miên, Song Ngọc, Từ Công Phụng, Châu Kỳ, Quốc Dũng, Huỳnh Anh…mà chưa có một chương tŕnh nào nói về Nhật Trường một trong những ca nhạc sĩ tài hoa nhất của miền Nam, lắm lúc tôi nghĩ đó là một sự bất công lớn lao cho anh. Cho đến hôm nay cuốn DVD Asia 50 tựa đề “ Nhật Trường Trần Thiện Thanh, t́nh yêu cuộc đời sự nghiệp . Anh không chết đâu anh” ra đời xóa tan phần nào những băn khoăn ẩn uất của tôi và lẽ dĩ nhiên tôi đă trang trọng đón nhận nó như một kỷ vật có giá trị tinh thần thật lớn lao. Và bây giờ mời các bạn cùng tôi bước vào vườn hoa âm nhạc Nhật Trường để cùng nhớ về quê hương xa xôi một thời chinh chiến.
Nhắc đến nhạc Trần Thiện Thanh là
nhắc đến lính, những chàng trai đă “ xếp bút nghiên theo việc đao cung” hy sinh
cả quảng đời thanh xuân, bỏ lại sau lưng những cuộc vui tuổi trẻ cùng gia đ́nh
vợ con để dấn thân vào vùng lửa đạn bảo vệ tự do sống c̣n cho cả miền Nam. H́nh
như Nhật Trường sinh ra là để đồng cảm và chia xẻ sinh hoạt tâm t́nh với người
lính. Chẳng thế mà nhạc về lính của anh đă chiếm gần phân nửa trong tổng số hơn
200 bản nhạc của anh.
Bản nhạc mở đầu chương tŕnh là bản “ Anh không chết đâu anh” viết về người anh hùng mủ đỏ, Đại Úy Pháo Binh Dù Nguyễn văn Đương khi thấy Việt Cộng tràn ngập căn cứ đă can trường gọi pháo binh trăi thảm cả một vùng đất rộng lớn để tiêu diệt tất cả địch quân và …luôn cả anh đă anh dũng hi sinh vào năm 1971. Bản nhạc được ca sĩ Thanh Lan tŕnh bày với nỗi xúc động nghẹn ngào đến rơi lệ như cô đă từng hát lần đầu tiên cách nay 43 năm. Tôi c̣n nhớ trong phim kịch “ Anh không chết đâu anh”, Thanh Lan và Nhật Trường đóng nhập vai đến độ người xem cứ tưởng y như là Đại Úy Nguyễn văn Đương và cô sinh viên Trần thị Lệ đang đứng trước mặt.
Bản nhạc kế tiếp là bản nhạc mà Trần Thiện Thanh sáng tác đầu tiên vào năm 1958 , đó là bản “ Hàn Mạc Tử ” do Thanh Thúy và Y Phụng tŕnh diễn, đó là sự kết hợp ca sĩ cũ mới và cũng là sáng kiến độc đáo của Trung Tâm Asia trong suốt chương tŕnh. Giọng ca Thanh Thúy vẫn c̣n nức nở liêu trai, Y Phụng dù c̣n mới mẻ cũng đủ chửng chạc để hát chung với đàn chị. Sau đó, Trúc Mai nữ ca sĩ đă hát bản “ Hàn Mạc Tử” đầu tiên tại Viêt Nam ngày xưa cũng được mời ra sân khấu để kể lại vài kỷ niệm vui buồn với Nhật Trường. Đến đây chắc có người tự hỏi tại sao bản nhạc đầu đời của Trần Thiện Thanh có tên là Hàn Mạc Tử. Tại v́ anh thích nhà thơ này? Theo tôi nghĩ là v́ Nhật Trường rất nặng t́nh với tỉnh nhà, anh sinh ra và lớn lên tại Phan Thiết, nơi có Lầu Ông Hoàng trơ vơ nh́n ra biển cả và cũng là nơi an trí nhà thơ tài hoa bạc mệnh v́ bệnh nan y. Ngoài ra Phan Thiết cũng chứng kiến mối t́nh trái ngang tuyệt vọng của Hàn Mạc Tử cùng người đẹp Mộng Cầm và đó là nguồn cảm hứng cho anh viết nên bản nhạc. Trúc Mai nhân dịp này cũng kể một kỉ niệm vui về người ca nhạc sĩ tài hoa , vào năm 1962, Nhật Trường cùng chị và một số nghệ sĩ đáp xe ra Phan Thiết tŕnh diễn. Khi xe tới khu Rừng Lá là nơi mà Việt Cộng thường ra quấy phá về đêm, th́ xe dừng lại để anh chị em nghệ sĩ nghỉ giải lao ở các quán bên đường, Nhật Trường hỏi một anh bán nước giải khát rằng có bán AK không? Nhưng v́ anh nói nhanh quá (đó là một thói quen) nên người bán hàng tưởng Nhật Trường hỏi Coca bèn trả lời không có. Nhật Trường quay lại nói nhỏ với bạn bè “ Bây giờ không bán chờ tối đem ra bán”.
Bản nhạc kế tiếp là “ Biển mặn” do Nhật Trường ( h́nh cảnh cũ) và Đặng Thế Luân tŕnh bày. Tôi mê giọng ca Nhật Trường từ thuở c̣n là một sinh viên tay trắng mộng đầy, giờ đây nghe lại vẫn c̣n thấy thích thú nhưng thoáng chút ngậm ngùi tiếc thương v́ anh đă bỏ chúng ta mà ra đi về vùng miên viễn. Ca sĩ trẻ Đặng Thế Luân có giọng ngọt ngào truyền cảm dễ thu hút ḷng người. Về xuất xứ bản t́nh ca này, th́ Trung Chỉnh kể lại là trong một chuyến bay ra Nha Trang tŕnh diễn, lúc phi cơ bay ngang trời Phan Thiết, Nhật Trường nh́n qua khung kính thấy cả vùng biển trăi dài trên quê nhà với một thoáng xúc động rồi lấy giấy viết nên nguồn cảm hứng bài “ Biển Mặn”.
Ca sĩ Anh Khoa, đồng hương Phan Thiết với Nhật Trường kể lại những vui buồn của kiếp “ hát chui’’ sau ngày “ Giải phóng” . Anh chị em nghệ sĩ thật lao đao lận đận nhất là Nhật Trường bị cấm hát nên phải “ hát chui” tận thôn làng xa xôi. Như tại Cà Mau, chưa kịp mừng vui có giấy phép “được hát” th́ ngay trước khi tŕnh diễn lại bị cấm chỉ. Nhật Trường chua chát nói nhỏ với Anh Khoa “đoàn hát ḿnh là đoàn Sóng Giang”. Các bạn đă biết ư nghĩa tên đoàn hát chưa ? Thưa đó là đoàn Sáng giông.
Một trong những bản t́nh ca nổi tiếng nhất của Trần Thiện Thanh với âm điệu nhẹ nhàng lâng lâng và lời ca lăng mạn trữ t́nh là bản “ Lâu đài t́nh ái” được tŕnh bày bởi Anh Khoa và người đẹp made in USA Dalena sau một thời gian dài vắng bóng. Với giọng ca trầm ấm ngọt ngào lại thêm những action rất là tự nhiên t́nh tứ, hai ca sĩ này đă làm tôi sống lại tuổi thanh xuân thơ mộng với những buổi hẹn ḥ hoa bướm tuyệt vời trên những con đường t́nh sử có lá me rơi lất phất trên suối tóc mượt mà, trên áo trắng trinh nguyên của người yêu học tṛ. Ai trong chúng ta mà không ít nhất một lần đắm ḿnh trong những ước mơ xây lâu đài t́nh ái với người trong mộng. Và chàng nhạc sĩ tài hoa đă thay chúng ta mà nói lên niềm mơ ước đó.
Lâu đài t́nh ái trong hoang tưởngị
Anh chỉ xây riêng để đón em
Đến đây th́ MC Nam Lộc nhắc lại làng tân nhạc ngày xưa có 4 nam ca sĩ hàng đầu mà người ta thường gọi là tứ trụ. Đó là Duy Khánh, Hùng Cường, Chế Linh và Nhật Trường. Nữ ca sĩ Mai Lệ Huyền c̣n mao tôn cương thêm là 3 trong nhóm tứ trụ này đều thích màu xanh cho nên Duy Khánh hát với Thanh Thúy, Chế Linh đi đôi với Thanh Tuyền, Nhật Trường rất ăn ư với Thanh Lan, chỉ riêng Hùng Cường th́ chắc là thích hoa mai nên hát chung với Mai Lệ Huyền th́…hết ư luôn. Tiếp đến là slide show một vài h́nh ảnh của Nhật Trường với người vợ đầu đời, Bà Trần thị Liên ( mẹ của Trần Thiện Thanh Toàn). Bà Liên đă nhắc lại chuyện t́nh của bà và chàng ca nhạc sĩ tài hoa rất nên thơ lăng mạn và Nhật Trường đă viết nhiều bản nhạc cho mối t́nh đầu của ḿnh. Điều làm cho khán giả xúc động là trăi qua bao vật đổi sao dời và mặc dù hai người đă chia tay nhau nhưng bà Liên vẫn nhắc đến người chồng cũ với tất cả tấm ḷng. Và hơn thế nữa bà cũng đă đặt bàn thờ Nhật Trường ngay giữa nhà tại Bảo Lộc. Thiết tưởng đó là một điều minh chứng rằng anh là con người dễ mến trong bất cứ hoàn cảnh nào.
Bản nhạc lính hay và vui nhộn nhất của Trần Thiện Thanh chắc là bản “ T́nh thư của lính” được tŕnh bày bỡi giọng ca dễ thương Trish và sự góp phần sống động của Asia 4. Dùng balô làm bàn để viết thư cho người yêu trong một chiều rừng đóng quân. Ôi! Sao mà nó t́nh tứ lăng mạn quá đi thôi hởi chàng lính chiến đào hoa kiêu hùng của tôi ơi!
Tiếp đến, Việt Dzũng hỏi
Chế Linh cảm nghỉ thế nào khi anh được tôn vinh là một trong tứ trụ ca nhạc th́
Chế Linh trả lời là rất sợ danh từ quá kêu vă lại bây giờ “ th́ găy mẹ nó 3 trụ
rồi” chỉ c̣n có một trụ một thôi. ( Sao mà nghe âm vang giống như
“chùa một cột” quá anh Chế Linh ơi!) Chế Linh c̣n bật mí là con người tài hoa
Nhật Trường lúc nào cũng có hàng khối người đẹp vây quanh. Có thế chứ! Bây giờ
th́ 2 giọng ca từ 2 thế hệ Chế Linh và Phương Vũ hát bài “ Rừng lá thấp” và “
Tâm sự người lính trẻ”. Bài “ Rừng lá thấp” Trần Thiện Thanh viết để tưởng niệm
người bạn học ở Phan Thiết, trung úy Vũ mạnh Hùng, đại đội trưởng TQLC đă anh
dũng hi sinh tại cầu B́nh Lợi lúc Tết Mậu Thân. Chế Linh là cây trụ c̣n sót lại
của tứ trụ th́ hát hay đă đành, nhưng giọng hát trẻ Phương Vũ ca cũng tới lắm.
Nghe lời ca “ hay hát cho những người vừa nằm xuống chiều qua” , ḷng tôi chùn
lại trong niềm thương tiếc những người đă hi sinh trong cuộc chiến bảo vệ tự do
miền Nam.
Trong phần talk show, ca sĩ Thanh Lan, người đẹp thường hát chung với Nhật Trường xác nhận là ngoài tài đặt nhạc t́nh, Nhật Trường c̣n có khả năng viết phim kịch rất hay mà điều đặc biệt là cô luôn đóng vai chánh chung với anh. Bỡi thế có dư luận cho rằng hai người “ mí nhau” và bản nhạc “ Khi người yêu tôi khóc” do Trần Thiện Thanh viết riêng cho Thanh Lan vừa khi chàng thấy nàng khóc trong khi đóng phim kịch. Điều này chính Thanh Lan cũng ởm ờ không xác nhận rơ ràng mà chàng ca nhạc sĩ của chúng ta đă nằm xuống th́ có Trời mà biết ma ăn cổ ở đâu.
Riêng bản “ Khi người yêu tôi khóc” Nguyên Khang vẫn với giọng trầm ấm nhẹ nhàng , c̣n Ngọc Hạ qua t́nh khúc “ Trên đỉnh mùa Đông” êm như ru, hát t́nh ca là “ nghề của nàng” mà.
Trong ḍng nhạc Trần Thiện Thanh, thỉnh thoảng ta thấy bản nhạc phổ từ thơ nổi tiếng của Hà Huyền Chi, Tô Thùy Yên… như bài “ Chiều trên Phá Tam Giang” thơ Tô Thùy Yên. Phá Tam Giang thuộc tỉnh Thừa Thiên là giao điểm của 3 con sông Ô Lâu, Bồ và Hương giang trước khi đổ ra biển. Tôi có nghe nói là Trần Thiện Thanh đă phổ nhạc bài thơ này trong một chuyến bay trực thăng trên vùng trời Phá Tam Giang. Qua bản nhạc, 2 nữ ca sĩ Lê Uyên và Thiên Kim với giọng baryton đục như sắc mây trời bàng bạc đă nĩ non những lời thân phận của những người trẻ trong cuộc chiến khốc liệt 20 năm tại miền Nam.
Cho tới bây giờ, mạc dù đă hơn 40 năm qua, tôi vẫn chưa quên tiếng hát Trúc Mai với bản “ Bảy ngày đợi mong” của Trần Thiện Thanh. Giọng nàng cao vút thánh thót như tiếng chim họa mi hót trong buổi b́nh minh nắng ấm dịu dàng. Giờ đây cuối đời phiêu bạt xứ người, ngồi nghe lại giọng Trúc Mai cũng với bản nhạc t́nh ngày xưa, tôi thấy ḷng bàng hoàng xúc động rồi thả hồn nhẹ nhàng vào vùng trời kỉ niệm êm đềm xa xưa, một thời của bảy ngày đợi mong nhung nhớ người yêu “ one way”. Kế tiếp, tiếng hát Y Phương trẻ trung qua cùng một bản nhạc như tô điểm thêm tính đa dạng của buổi văn nghệ.
Tiết mục sau đó, Thanh Toàn và Thanh Tuyền với bản “ Chuyện t́nh Mộng Thường” đă làm sống lại chuyện t́nh thương tâm của Trung Úy BĐQ Phạm Thái và người em gái hậu phương Nguyễn thị Mộng Thường. Chuyện t́nh Mộng Thường làm tôi bồi hồi nhớ lại hai câu thơ trong bài “ Màu tím hoa sim” của Hữu Loan mà các cô cậu học tṛ lứa tuổi tôi đều say mê như là mode thời thượng :
Nhưng không chết người trai khói lửa
Mà chết người em gái nhỏ hậu phương
Thanh Tuyền vẫn c̣n nội lực thâm hậu cộng với sự nhập vai của Thanh Toàn khi diễn đạt bản nhạc của thân phụ ḿnh. Đến đây cũng xin ra ngoài đề một chút về việc cải biên gọi nôm na là sửa lời nhạc của đồng bào ta ngày xưa, th́ câu cuối của bản nhạc Chuyện t́nh Mộng Thường là “ nàng hẹn chàng kiếp mai” th́ phe ta tự sửa lại là “ nàng giận chàng phá thai”.
Cuộc đời của Nhật Trường lúc mất nước vô cùng bi đát năo nề, bị Việt Cộng cấm hát nên anh và gia đ́nh rất cơ cực lầm than. Nhiều lúc anh phải hát chui chỉ để đổi lấy bao gạo, thùng dầu ăn…Than ôi! một nghệ sĩ tài năng đa dạng như Nhật Trường mà cũng có lúc hẩm hiu khốn cùng đến thế ư!
Điểm son đáng nói là dù bị trù giập thế nào th́ anh vẫn hiên ngang đứng thẳng với sĩ khí rạng ngời, không khuất phục bạo lực để cầu an, anh chưa hề viết một bản nhạc nào ca tụng tâng bốc cái chế độ đă đưa cả một dân tộc đến chỗ đói rách nhục nhằn. Uy vũ bất năng khuất là thế đó.
Sau cùng đến năm 1993, Nhật Trường đă đặt chân tới Mỹ trong ṿng tay đón tiếp nồng hậu, đầy ấp chân t́nh của đồng nghiệp văn nghệ sĩ và của đồng bào ái mộ anh.
Trở lại chương tŕnh văn nghệ, Don Hồ hát bài “ T́nh đầu t́nh cuối” vẫn với phong cách tŕnh diễn rất đặc thù muôn thuở .
Trong số những t́nh khúc của Trần Thiện Thanh, có lẽ nhạc bản “ Không bao giờ ngăn cách” là lăng mạn trữ t́nh và phổ biến nhất. Riêng đối với tôi là cả một kỉ niệm buồn khó quên. Số là trong một buổi sinh hoạt văn nghệ sinh viên, tôi vừa hát bản nhạc này xong th́ một người bạn thân đến kề tai nói nhỏ rằng “ người mầy yêu sắp lên xe bông rồi”. Trời ơi! Vừa mới ca “ không bao giờ ngăn cách” th́ ngay sau đó đă “đời đời cách ngăn” rồi th́ quả là đau hơn hoạn phải không các bạn? Ngày hôm nay, bản nhạc này được tŕnh ca bởi Kim Anh và Tuấn Vũ. Lâu qua mới nghe lại Kim Anh hát, vẫn giọng bass mời gọi và mái tóc frisée dễ thương, và mặc cho ḍng thời gian vô t́nh qua mau, Kim Anh c̣n duyên dáng trẻ đẹp như xưa. Qua chiếc áo dài màu thiên thanh nhẹ nhàng cũng như phong cách tŕnh diễn dí dỏm, nàng chắc đă làm một số khán giả thấy “ may mà có em, đời c̣n dễ thương” lắm đấy chứ. Tưởng cũng nên nói thêm về xuất xứ bản t́nh ca này theo lời kể của ca sĩ Minh Hiếu th́ Trần Thiện Thanh khi vừa đặt xong đă chạy ngay đến nhà Minh Hiếu để giới thiệu và chính chị là người đầu tiên hát bản này.
Tiếp đến, bài “Hoa biển” được Dạ Nhật Yến và Khải Tuấn hợp ca một cách trẻ trung sống động làm nổi bật h́nh ảnh những chàng lính biển hào hoa đa t́nh đă từng một thời làm xao xuyến nhớ nhung bao cô gái mỗi khi tàu xa bến.
Từ trước đến nay, tôi cứ nghĩ là bản nhạc “Chuyến đi về sáng” là sáng tác của cố nhạc sĩ Mạnh Phát giờ đây tôi thật sự “bật ngửa” ra khi nghe nữ ca sĩ Thanh Tuyền xác nhận bản nhạc này là nguyên thủy của Trần Thiện Thanh sau đó anh bán bản quyền lại cho Mạnh Phát. Và “ Chuyến đi về sáng” hôm nay được tŕnh bày bởi Hoàng Oanh và Trung Chỉnh. Giọng Hoàng Oanh vẫn ngọt ngào truyền cảm như thuở nào. Riêng Trung Chỉnh mặc dù bận rộn với tu- bíp cũng c̣n nặng nợ cầm ca. Tôi c̣n nhớ hồi bốn mươi mấy năm về trước, Trung Chỉnh học trường Trung Học Nguyễn Đ́nh Chiểu Mỹ Tho sau tôi hai lớp, anh vẫn thường lên hát trong những show văn nghệ giúp vui đồng bào do Ty Thông Tin Tỉnh tổ chức, ai có ngờ đâu mười năm sau , cậu học tṛ đó trở thành ca sĩ nổi tiếng miền Nam.
Có nhiều chuyện mà qua cuốn DVD Nhật Trường tôi mới khám phá ra chẳng hạn như trước đây ai mà biết nữ ca sĩ giọng liêu trai Thanh Thúy lại là đồng hương Phan Thiết với Nhật Trường, nay nghe chị kể lại bao kỉ niệm vui buồn thuở học tṛ với chàng thư sinh Trần Thiện Thanh và cũng là lối xóm.
Mùa Hè năm 1966 , nhân chuyến tháp tùng Binh chủng không quân trong công tác đánh phá địch, Trần Thiện Thanh đă viết thành bản nhạc “ Tuyết trắng” mà tất cả lính tàu bay đều ưa thích nhất là với giọng ca của gà nhà Sĩ Phú và ca sĩ Philip Huy. Trích video Sĩ Phú lúc sinh thời cất giọng nhẹ nhàng như mây trôi cộng thêm tiếng hát Philip Huy cũng lắng động êm đềm , cả hai đă vẽ nên một khoảng không gian bao la mịt mùng với mây trời trắng như bông tuyết. Viết đến đây, tôi sực nhớ đến câu thơ:
Bạch vân thiên tải không du du
( Ngàn năm mây trắng lang thang đó)
trong bài “ Hoàng Hạc Lâu” của thi hào Thôi Hiệu mà thấy bậc tiền bối và đám hậu sinh vẫn có mối đồng cảm. Riêng tôi th́ mỗi lần ngồi trên phi cơ cao độ 30,000 feet qua khung cửa sổ, thấy những cụm mây trắng cuồn cuộn lớp lớp là tôi liên tưởng ngay “ Tuyết trắng” của Trần Thiện Thanh.
Đến đây th́ khán giả được thưởng thức một trong những bản nhạc lính t́nh tứ lăng mạn nhất “ Người yêu của lính” qua tiếng hát của Ngọc Minh và Doanh Doanh. Ngọc Minh dù ít xuất hiện trên sân khấu nhưng vẫn c̣n duyên dáng phong độ, Doanh Doanh trẻ trung tươi mát với giọng thánh thoát. Ngày xưa mặc dù c̣n là một sinh viên tay trắng mộng đầy chứ chưa là lính nhưng tôi muợn lời ca của Trần Thiện Thanh mà hát cho nàng của tôi rằng:
Nếu em không là người yêu của lính
Ai sẽ đón em khi tan trường về
liền bị nàng sửa lưng liền:
- Anh đâu phải là lính đâu mà hát vậy.
Tôi bèn hiên ngang trả lời:
- Bây giờ th́ anh chưa là lính nhưng một ngày gần đây th́ anh sẽ là lính th́ hát trước bây giờ cho nó t́nh tứ một chút được không?
Chương tŕnh được tiếp nối với giọng ca Phương Dung và Băng Tâm trong liên khúc “ Tạ từ trong đêm - Từ đó em buồn”. Giọng con nhạn trắng G̣ Công vẫn c̣n cao vút rung động ḷng người như thuở xa xưa.Thế hệ trẻ Băng Tâm có những luyến láy đúng lúc làm nhạc bản thêm phần linh động lă lướt. Trước đó, tôi được biết bản “ Từ đó em buồn” do Trần Thiện Thanh viết kể lại chuyện t́nh đau thương của một cô gái Phan Thiết với một quân nhân đă bỏ ḿnh nơi chiến trận.
Năm 1972 mùa Hè đỏ lửa, Tiểu Đoàn 11 Dù của Trung Tá Nguyễn Đ́nh Bảo đă anh dũng tử thủ ngọn đồi Charlie trước sức tấn công biển ngựi của hơn hai sư đoàn Việt Cộng. Mănh hổ nan địch quân hồ, người anh hùng mang tên Nguyễn đ́nh Bảo đă hiên ngang đền đáp nợ núi sông. Trong phần phát biểu, nhà văn Phan Nhật Nam đă vô cùng xúc động bày tỏ ḷng thương tiếc và tri ân Trần Thiện Thanh v́ chính nhờ những bản nhạc lính của anh gởi đến người hậu phương mới biết được những cái tên đèo heo hút gió đầy rẫy tử thần như Charlie, Bastogne, Kregg…và cũng cảm thông những gian nguy nhọc nhằn của người lính chiến VNCH . Và cũng chính Trần Thiện Thanh đă viết lên nỗi cảm xúc về sự hi sinh oai hùng của Trung tá Bảo qua bài “ Người ở lại Charlie” mà Lâm Thúy Vân và Lâm Nhật Tiến với giọng nức nở nghẹn ngào đă đưa khán thính giả ngậm ngùi trở về vùng trời Tây Nguyên nơi đó h́nh ảnh cố Đại Tá Nguyễn Đ́nh Bảo rạng ngời hào quang người chiến sĩ Cộng Ḥa trên đỉnh đồi Charlie.
Đến đây, Ban tổ chức cho phát âm lại giọng nói của Nhật Trường lúc c̣n sinh tiền . Giọng chàng ca nhạc sĩ tài hoa trầm buồn nghe thoáng mơ hồ như từ một cơi xa xăm nào đó vọng về “ Nếu có điều ǵ xin được nói về tôi th́ tôi chỉ nói là tôi là một ca nhạc sĩ rất b́nh thường, lớn lên trong thời chinh chiến, nên rất ảnh hưởng đến ḍng nhạc của tôi là h́nh ảnh đẹp và hào hùng của người lính chiến VNCH mà tôi xin trang trọng cất giữ cho đến ngày tôi nhắm mắt.”
Như đă nói ở trên, thỉnh thoảng Trần Thiện Thanh có phổ nhạc một số bài thơ chẳng hạn như bài “ Góa phụ thơ ngây” của Hà Huyền Chi qua phần tŕnh bày của Diễm Liên và Minh Thông. Diễm Liên mấy lúc sau này bớt lắc lắc đầu khi tŕnh diễn và giọng ca réo rắt ru hồn hơn. Minh Thông tuy mói nhưng cũng không kém phần điêu luyện rất xứng cặp song ca với Diễm Liên.
Trần Thiện Thanh ngoài talent viết nhạc t́nh cũng có khiếu về thể loại dân ca ngũ cung như bản nhạc “ Chiếc áo bà ba” được Ngọc Huyền tŕnh bày th́ quả là đúng người đúng bản.
Có một điều mà ít ai để ư cho tới bây giờ Nam Lộc và Việt Dzũng mới nêu ra là nhiều bản nhạc Trần Thiện Thanh đều nhắc tới màu xanh. Có lẽ là do cái tên tiền định Trần Thiện Thanh chăng? Bây giờ bạn hăy cùng tôi theo chân Nam Lộc Việt Dzũng điểm nhạc mang màu xanh của anh .
Rồi một chiều nao em khoe áo mới xanh hơn mây trời(Đám cưới đầu Xuân)
Miệt mài đời trai vượt truông dài che khuất biển xanh( Biển mặn)
Ôi! Đất mát trên đồi xanh, t́nh yêu khóc ngất bên cỏ tranh ( Anh không chết đâu anh)
Hẹn chiều nay rồi lại không thấy em, áo em xanh hờ hững đi vào đêm ( Chuyện hẹn ḥ)
Lại mùa Xuân nữa đến trong khói lửa chiến tranh, mùa Xuân vẫn xanh, xanh như cuộc t́nh em với anh( Phút giao mùa)
Rừng lá xanh xanh cây phủ đường đi ( Rừng lá thấp)
Dù t́nh th́ rất mong manh, khi ta yêu trái tim ta màu xanh ( T́nh đầu t́nh cuối)
Thư của lính không xanh màu trời như mơ ước đâu em( T́nh thư của lính)
Đây áo bay màu xanh xanh như t́nh ái ( Tuyết trắng)
Biết anh thích màu trời em đă bồi hồi chọn màu áo xanh ( Bảy ngày đợi mong)
Có một chuyện buồn trong đời tị nạn của Nhật Trường mà Nam Lộc vừa tiết lộ là anh đă qua Mỹ hơn 13 năm mà chỉ nhận được thẻ xanh có ba tháng trước ngày anh nằm xuống. Là nghệ sĩ th́ việc lưu diễn khắp nơi trên thế giới là điều rất cần nhưng riêng Nhật Trường phải chịu cảnh trói tay chân v́ không thẻ xanh. Thật đáng buồn cho anh.
Phần văn nghệ kế tiếp, Mai Lệ Huyền vẫn c̣n sinh động lắc lư hợp cùng ca sĩ trẻ Ánh Minh tươi mát qua bài “T́nh có như không”.
Xen kẻ chương tŕnh, nữ
ca sĩ Mỹ Lan người bạn đời của Nhật Trường bằng một giọng đầy xúc động đă diễn
tả lại những giây phút cuối cùng của chàng ca nhạc sĩ tài hoa, anh vô cùng b́nh
thản trước khi ra đi và ước muốn sau cùng của anh là được an nghĩ trên mănh đất
quê hương, quận Bảo Lộc tỉnh Lâm Đồng. H́nh ảnh cảm động nhất là lúc Mỹ Lan hướng
dẫn cậu bé quư tử của hai người là Trần Thiện Anh Chí thật dễ thương ra “ kính
chào quư vị”.
Đến đây tôi thấy rất nhiều khán giả mủi ḷng nhỏ lệ khiến cho
nước mắt tôi rơi xuống lúc nào mà cũng chẳng hay. Nhật Trường ơi ! Mọi người đều
thương tiếc anh. Hăy yên b́nh nơi cơi vĩnh hằng, một nơi khôngb có hân thù và
bất công.
Tiếp đến, hai bản nhạc Bolero nổi tiếng là ‘‘ Chuyện hẹn ḥ’’ và ‘‘ Hoa trinh nữ’’ do Mạnh Đ́nh và Châu Tuấn tŕnh bày nói lên tâm trạng hụt hẳng của chàng trai bị đào cho leo cây. Riêng bài “ Hoa trinh nữ” xuất xứ từ việc nh́n thấy một loài hoa dại, hoa mắc cở mà Trần Thiện Thanh nghĩ ra một câu chuyện t́nh lăng mạn th́ quả thật anh có tâm hồn mẫn cảm và trí tưởng tượng thật phong phú.
Chương tŕnh văn nghệ đặc sắc được kết thúc với bản nhạc vui nhộn kích động “ Cho anh xin số nhà” qua hai giọng hát trẻ sống động Cadin và Thiên Hương. Nghe bản nhạc “ giựt “ này chắc hẳn có một vài khán thính giả bồi hồi nhớ lại thời xưa ḿnh cũng đă từng một lần chận đường em xin số nhà và hân hạnh được người đẹp cho địa chỉ số 36 đường Ḥa Hưng làm chàng hí hửng ngay ngày hôm sau vội entenue cho đàng hoàng tới thăm nàng để rồi tá hỏa tam tinh v́ cái số nhà đó là… khám Chí Ḥa.
Về ḍng nhạc Trần Thiện Thanh người ta bảo rằng anh là vua Bolero v́ phần lớn nhạc anh sáng tác đều theo thể điệu này chẳng hạn như : Anh về với em, Tuyết trắng, Đôi ngă đôi ta, Đám cưới đầu Xuân, Đồn vắng chiều Xuân, Phút giao mùa, Không bao giờ ngăn cách, Rừng lá thấp, Biển mặn, Ngày anh đi, Mười sáu trăng tṛn, Hoa biển, Hàn Mạc Tử, Chuyện hẹn ḥ, Hoa chiều, Hoa trinh nữ, Tạ từ trong đêm, Từ đó em buồn…
Nói chung nhạc Trần Thiện Thanh có âm điệu nhẹ nhàng rung cảm thích hợp cho mọi giới mọi lứa tuổi, lời ca b́nh dị đáng yêu gần với tâm hồn con người, thể điệu Bolero đại chúng dễ hát. Chính v́ thế có nhiều người mê thích nhạc anh.
Sau gần bốn đồng hồ thả hồn về những kỉ niệm vui buồn một thời trên quê hương giờ đă ngàn trùng xa cách cũng như theo những bước chân thăng trầm của Nhật Trường, chắc hẳn không ai không thoáng chút ngậm ngùi thương cảm cho chàng ca nhạc sĩ tài hoa xấu số. Xin thấp nén hương ḷng đời đời tưởng niệm anh.
Tóm lại, đây là cuốn DVD có giá trị nghệ thuật cao mà chúng ta nên có như một kỉ niệm với chàng ca nhạc sĩ tài hoa vừa nằm xuống để lại bao tiếc thương trong ḷng người ái mộ.
Nhật Trường ơi! Anh không chết đâu anh.
Toronto April 24, 2006
Nguyên Trần